Həkim kollektivi Həkimə sual ver
Söhbət otağı
Qarabağ xanı Pənahəli xan Cavanşir
Qarabağ xanı Pənahəli xan Cavanşir
Göndərən: NoName
Şərhlər:
Baxılıb: 2400
Səs ver:
Qarabağ xanı Pənahəli xan Cavanşir (1693-1758)

Vaxtilə Azərbaycan ayrı-ayrı xanlıqlardan ibarət olub. Həmin xanlıqlardan birini – Qarabağ xanlığını 1748-ci ildə Pənahəli bəy Sarıcalı Cavanşir yaradıb və on il Qarabağın xanı olub. O, maraqlı, nağıla bənzər bir həyat sürüb.
Həyatının bəzi məqamları. Azərbaycanın həm cənubunu, həm də şimalını öz təsir dairəsində saxlayan Nadir şah Əfşar Qarabağ ellərinin bir çox qoçaq və cəsur cavanlarını öz ətrafına yığmışdı. Onların arasında Sarıcalı elindən olan Fəzləli və Pənahəli adlı iki qardaş da vardı. Günlərin birində qəzəbi tutan Nadir şah qardaşlardan böyüyünü – Fəzləlini öldürtdürür. Belə bir aqibətin onun başına da gələ biləcəyindən ehtiyatlanan kiçik qardaş – Pənahəli şahın sarayından qaçıb Qarabağa gəlir. Nadir şah onun arxasınca nə qədər atlı dəstələr salsa da, Pənahəlini tuta bilmir. Həmin müddətdə Pənahəli Qarabağ və Şəki meşələrində gizlənir. Bu hadisənin üstündən çox keçməmiş Nadir şah öldürülür. Bu, 1747-ci ildə baş verir. Şahın ölümündən sonra üzə çıxan Pənahəli bir il sonra, 1748-ci ildə Qarabağ xanlığının bünövrəsini qoyur...
Pənahəli xanın ilk addımları.  O, xanlığı, var-dövlətini və özünü qorumaq üçün ilk olaraq müdafiə tədbirləri görür və Kəbirli mahalında Bayat qalasını tikdirir. Özünə yaxın və sədaqətli adamları ətrafına toplayır. Güclü qoşun yığır. Ona itaət etməyənləri müxtəlif yollarla və vasitələrlə özünə tabe etdirir. Camaatın xeyrinə bir çox işlər görüb hamının hörmətini qazanır. Üç il sonra – 1751-ci ildə strateji cəhətdən daha etibarlı yer hesab elədiyi Tərnəgütdə Şahbulağı qalasını tikdirir və tədricən xanlığın ərazisini əlavə torpaqlar hesabına genişləndirir.
Qarabağ xanlığının yüksəlişi. Xanlığın möhkəmlənməsi və yüksəlişi Şuşa qalası ilə bağlıdır. Əlçatmaz bir yerdə, sıldırım qayaların arasında böyük şəhər salan və ətrafına möhkəm qala çəkdirən xan öz planlarını daha arxayın şəkildə həyata keçirir. Xanın şərəfinə Pənahabad adlandırılan bu şəhər Qarabağ xanlığının və ümumən Azərbaycanın tarixində mühüm rol oynamağa başlayır. Ətraf kəndlərin əhalisi yeni paytaxta köçürülür. Xan sarayı, iqamətgahlar, məscidlər, evlər, hamamlar tikilir. Qonşu xanlıqların torpaqları hesabına Qarabağ xanlığının ərazisini bir qədər də genişləndirən Pənahəli xanın nüfuzu get-gedə artır. Gəncə, İrəvan, Təbriz və Qaradağ xanları onunla ittifaq bağlamaq, dostluq etmək üçün yollar axtarırlar. Çox keçmədən Qarabağ xanlığının "Pənahabadi" adlanan  pulu buraxılır. Bu pul Azərbaycanın bütün xanlıqlarında və İranda digər pullarla yanaşı işləyir. Pənahabad tədricən ticarət və mədəniyyət mərkəzinə çevrilir.

Pənahəli xanın məşhur döyüşləri. Qarabağ xanının ilk ən böyük döyüşü Şəki xanı Hacı Çələbi ilə olub. Bölgədə əsas rol oynamağa can atan Hacı Çələbi Pənahəli xanın güclənməsindən narahat olaraq, Şamaxı xanı ilə birləşib hələ möhkəmlənməmiş Bayat qalasını mühasirəyə alır. Qalanı bir ay mühasirədə saxlasalar da, onu ələ keçirə bilmirlər. Tarixçilərin yazdığına görə, Hacı Çələbi geri dönərkən belə deyir:  Pənah xan adi bir xan idi. Biz gəlib onunla döyüşə girdik və heç nəyə nail ola bilmədik. İndi biz onu şah edib qayıdırıq.
Həmin vaxtlar İranda və Güney Azərbaycanda  Məhəmməd Həsən xan Qacar hakimiyyətə gəlir. O, İranın bir çox ərazilərinə nəzarəti ələ keçirir. Daha sonra öz qoşunlarını Qarabağ üzərinə yeridir. Şuşa yaxınlığında düşərgə salıb qala üzərinə hücuma hazırlaşır. Pənahəli xanın atlı dəstələri gecələr düşmən düşərgəsinə hücumlar edib onu zəiflətməyə çalışırlar. Bu arada İranda Məhəmməd Həsən xana qarşı üsyan qalxdığından o, Qarabağdan  geri çəkilir. İşi belə görən Pənahəli xan hücuma keçib Ərdəbil əyalətini tutur.
Məhəmməd Həsən xanı devirərək İranda hakimiyyəti ələ alan  Fətəli xan Əfşar çox keçmədən 30 min nəfərlik qoşunla Şuşa üzərinə yeriyir. Tərəflər arasında xeyli müddət qızğın döyüşlər gedir. Məqsədinə çata bilməyən Fətəli xan hiylə işlədərək Pənahəli xanın böyük oğlu İbrahimxəlili əsir götürür və Urmiya tərəfə çəkilir. Oğlunu xilas etmək üçün yollar axtaran Pənahəli xan bir müddət sonra Fətəli xanın düşmənlərindən olan Kərim xan Zəndlə birləşir. Onların birləşmiş orduları Urmiya yaxınlığında Fətəli xanın qoşunlarını darmadağın edir.
Bu dəfə isə Kərim xan Zənd hiylə işlədir. İbrahimxəlili  Qarabağa göndərib Pənahəli xanı qonaq adı ilə Şirazda, öz yanında saxlayır. Pənah xan uzun sürən qəribliyə dözməyib 1758-ci ildə dünyasını dəyişir. Kərim xan onun cəsədini böyük hörmət-izzətlə Qarabağa göndərir. Pənahəli xan Ağdam yaxınlığındakı qəbiristanlıqda dəfn olunur. Pənahəli xanın ölümündən sonra Qarabağda hakimiyyət onun böyük oğlu  İbrahimxəlilə keçir.


Şərhlər:
Baxılıb: 2400
Geriyə
loading...
Hörmətli Qonaq, siz sayta qeydiyyatsız istifadəçi kimi daxil olmusunuz.
Saytda şərh yazmaq, xəbər göndərmək və eləcə də digər hüquqlardan istifadə edə bilmək üçün QEYDİYYATDAN keçməyinizi məsləhət görürük.

TEZKLİKLƏ

Adların mənaları Yuxuyozmalar
Xəbər lenti HAMISI
YeniQadin.Biz
Səsvermə
 

Bəs sizin bürcünüz nədir?

Qoç
Buğa
Əkizlər
Xərçəng
Şir
Qız
Tərəzi
Əqrəb
Oxatan
Oğlaq
Dolça
Balıqlar

 
 
HAMISI Ən çox oxunanlar
İdeal çəkini hesabla
Boyunuz : sm
Çəkiniz : kq
Yaşınız :
Cinsiniz :
İdeal Çəkiniz : kq
Fərq : kq

BÜRC UYĞUNLUĞU

Sevgilinizlə bürc uyğunluğunuzu öyrənə bilərsiniz